مواد شوینده

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...
  • تاریخ انتشار : 2020/01/10

مواد شوینده ذره‌های چربی و چرک را از پارچه‌ها و یا اجسام دیگر می زدایند و در انواع مختلف تهیه می‌شوند. اولین ماده ای که به عنوان شوینده ساخته شد، صابون بود. از عمر صابون صدها سال می‌گذرد. آخرین دستگاه های صابون کشف شده مربوط به 2000 سال پیش است، 700 سال است که صابون‌سازی بطور صنعتی و به مقادیر زیاد رونق دارد و 200 سال است که ساخت آن متحول گشته است. از آن زمان تا کنون، تعداد شوینده‌ها به حدی رسیده که قابل شمارش نیست، بطوری که امروزه با حجم انبوهی از شوینده‌ها به همراه تبلیغات آنها مواجه هستیم. در حال حاضر در برخی کشورها، تقریبا بیش از 80 درصد از مواد پاک کننده مصرفی از شوینده‌های سنتزی تهیه می‌شوند. در مصارف عمومی واژه صابون، مشخص کننده یک نمک فلز قلیایی یا آمونیوم یک اسید کربوکسیلیک راست زنجیر با تعداد 10-18 اتم کربن است. از طرف دیگر ، صابون‌های فلزی، کربوکسیلات های قلیایی خاکی یا فلزات سنگین با زنجیره طویل هستند. این صابون‌ها در آب نامحلول بوده و در سیستم های غیر آلی، به عنوان مثال مواد افزودنی به روغن های روان کننده ، جلوگیری کننده از زنگ زدگی، ضد آب کردن مواد و سوخت های ژلاتین‌دار (مواد سوختنی مانند بنزین که با مواد غلیظ کننده ممزوج شده‌اند و از آنها در بمب‌های ناپالم و شعله افکن‌ها استفاده می‌شود) کاربرد دارند. خصوصیت قابل توجه این است که عدم توازن پلاریته (قطبیت) در داخل مولکول صابون‌ها و مواد شوینده و پاک کننده موجب قابلیت انحلال و ماهیت فاز غیر معمول در حلال های قطبی و غیر قطبی می‌شود. این رفتار دقیقاً باعث سودمندی چنین ترکیباتی در زمینه‌های خیس شوندگی، قابلیت انحلال، شویندگی، رنگرزی و بسیاری از سایر فراورده‌های صنعتی و خانگی است. ترکیب اساسی ساختمان مولکولی پاک کننده‌ها موجب بوجود آمدن چنین صفاتی می‌گردد و نام مواد شوینده به مواد صناعی با ساختار مشابه اطلاق می‌شود. از این مواد در مصارف زیادی از جمله برای پاک کردن، شستشو و در فرایندهای نساجی و غیره استفاده می‌شود.

صابون (Soap)

صابون‌ها را می‌توان از هیدرولیز قلیایی چربی ها و روغن‌های طبیعی استر اسیدهای چرب با گلیسرول مانند پیه، روغن‌های نارگیل، زیتون، نخل و تالو طبق فرمول زیر که به فرایند صابونی شدن موسوم است، تهیه کرد. باید توجه داشت که در روش های جدید، از هیدرولیز مستقیم چربی‌ها بوسیله آب در دمای زیاد استفاده می شود. این موضوع تصفیه و ایزولاسیون اسیدهای چرب را که با صابون‌ها خنثی می‌شوند ممکن ساخته، اساس یک فرایند پیوسته را بوجود می‌آورد. از نظر شیمیایی صابون‌ها، نمک های فلزی اسیدهای چرب – اسیدهای کربوکسیلیک راست ‌زنجیر با حدود 10- 18 اتم کربن می‌باشند. با اینکه همه نمک های فلزی اسیدهای چرب صابون هستند، اما تنها نمک های قلیایی مانند سدیم و پتاسیم در آب حل می‌شوند و خاصیت پاک‌کنندگی دارند. نمک های فلزهای قلیایی خاکی مانند کلسیم و منیزیم در آب حل نمی‌شوند. از این رو صابون‌های معمولی در آب سخت در مجاورت یون‌های کلسیم و منیزیم رسوب می‌کنند. به این ترتیب صابون خوب کف نمی کند و خاصیت پاک کنندگی خود را از دست می‌دهد. نمک های آلومینیوم اسیدها نیز در آب نامحلول و در روغن‌ها محلول هستند و از این ماده، در چربی‌های نرم کننده، رنگ، روغن جلا و ضد آب کردن مواد استفاده می‌شود.