انواع الکل و نحوه تشخیص آنها از یکدیگر

  • تاریخ انتشار : 2022/02/27
Rate this post

الکل‌ها ملکول‌های آلی دارای اتم کربن با هیبریداسیون sp3 که به گروه هیدروکسیل (OH) متصل شده، هستند. در الکل‌ها اگر کربن متصل به گروه هیدروکسیل تنها به یک اتم کربن متصل شده باشد آن را الکل نوع اول و اگر به دو اتم کربن متصل باشد الکل نوع دوم و اگر با سه اتم کربن پیوند داشته باشد الکل نوع سوم می‌گویند.

الکل و انواع آن

از نظر شیمیدانان هر ماده ای که در ساختار شیمیایی آن عامل هیدروکسل (OH  -) وجود داشته باشد نوعی الکل محسوب می شود الکل از مشتقات هیدروکربن هاست که در آنها هر مولکول ترکیبی از چند اتم هیدروژن و کربن می باشد. نهایت یک عامل (OH ) جانشین یک اتم هیدروژن می گردد و بنابر تعداد عامل (OH ) الکل ها را یک یا چند ظرفیتی می گویند. الکل تنوع فراوانی دارد که در ادامه به برخی از آن ها اشاره می شود:

الف) الکل متیلیک (متانول) (الکل صنعتی) ساده ترین الکل ها، الکل متیلیک است که مبنای الکل های یک ظرفیتی می باشد الکل متیلیک از تقطیر چوب به دست می آید و از این رو به آن عرق چوب نیز می گویند این ماده مایعی است بی رنگ که در ۶۶ درجه سانتی گراد می جوشد با شعله کمی آبی رنگ می سوزد و چون با آب مخلوط گردد تقلیل حجم یافته و تولید حرارت می کند. الکل متیلیک سمی بوده و ۸ تا ۱۰ گرم آن می تواند باعث اختلالات هاضمه ،کوری و مرگ شود. قدرت ضدعفونی کنندگی این نوع الکل ناچیز است.

ب) الک اتیلیک یا الکل طبی مایع بی رنگ و فرار و با بویی بسیار تند است که از تخمیر قند و نشاسته موجود در فراورده های کشاورزی و یا احیا استالدئید به دست می آید. الکل اتیلیک در ۳/۷۸ درجه سانتی گراد به جوش می آید و در ۱۱۴- درجه ذوب می شود. از الکل به عنوان پرمصرف ترین ماده شیمیایی در فرآیند ساخت و سنتز ، جداسازی و تولید می توان نام برد در صنعت الکل را جهت تهیه لاک،ورنی و رنگ های انیلین و دواجات به کار می گیرند . الکل اتیلیک حلال آلی بسیار خوبی است. لذا در آزمایشگاه ها و صنایع داروسازی کاربرد بسیار زیادی دارد در مواردی نیز الکل جهت جلوگیری از رشد میکروبها در فرآورده های دارویی به کار می رود. در پزشکی نیز الکل جهت ضد عفونی کردن ابزارهای پزشکی و پوست استفاده می شود.

ج) الکل ایزوپروپانول یا ایزوپروپیل الکل ماده ای بی رنگ و اشتعال پذیر با بویی تند می‌باشد. به طور گسترده به عنوان حلال و مایع تمیز کننده به خصوص برای حل کردن روغن ها استفاده می‌شود. ایزوپروپیل الکل به دلیل داشتن نقطه جوش نسبتا پایین سریعا تبخیر می‌شود. این ماده در آب، بنزن و اکثر حلال های آلی به راحتی حل می‌گردد، اما در محلول های حاوی نمک، انحلال پذیری ندارد. این ماده در بازار مواد شیمیایی به نام های ایزوپروپانول، ۲-پروپانول ،دی متیل کربینول مرسوم است. قدرت ضدعفونی ایزوپروپیل الکل از الکل طبی کمتر بوده و سمیت آن نیز از الکل متانول کمتر است.

منابع طبیعی الکل

جالب است بدانید که این ترکیب به شکل طبیعی در بدن جانداران نیز وجود دارد، می‌دانید که بدن مقدار بسیار زیادی چربی ذخیره شده دارد، که از تقطیر و متراکم‌سازی آن نوعی ترکیب به نام الکل چرب تولید می‌شود، که گاهاً حتی فرآوری شده و در صنعت نیز بکار می‌رود

به طور مثال: روغن پالم و یا ویتامین A که محلول در چربی است، از مواردی هستند که در بدن جانداران به فراوانی وجود دارند و از تقطیر آنها الکل چرب تولید می‌شود.

تشخیص اتانول طبی و اتانول صنعتی

ممکن است نوشیدنی ها و مواد ضد عفونی کننده حاوی اتانولی که مصرف می کنید در صورتی که از منابع معتبری تهیه نشود حاوی ناخالصی سمی متانول باشد .

الکل صنعتی به دلیل مشمول نشدن در دامنه ی مواد غذایی یا دارویی مالیات کمتری دارد و ارزان تر است و دسترسی به آن راحت تر می باشد.

معمولا تولید کنندگان اتانول صنعتی به دلیل عدم نوشیدن این الکل ها توسط مصرف کنندگان(به دلیل دارا بودن متانول) به آن ترکیبات رنگی اضافه می نمایند و آن را زرد یا نارنجی رنگ می نمایند. باید توجه نمود که برخی افراد سودجو با افزودن آب ژاول (وایتکس) و یا سایر محلول های ضدعفونی کننده و شوینده به اتانول صنعتی آن را به رنگ سفید تبدیل می کنند و به عنوان الکل طبی به فروش می رسانند.

 

تشخیص الکل تقلبی صنعتی از اتانول

یکی از موضوعات بسیار مهم تشخیص الکل صنعتی از اتانول است.

بسیاری از افراد سود جو با اضافه کردن برخی مواد شیمیایی و ایجاد ترکیبات گوناگون در الکل صنعتی، این مایع زرد رنگ را به محصول بی رنگ شبیه کرده و آن را به عنوان اتانول به افراد می فروشند.

کارکرد اصلی الکل صنعتی به منظور ضد عفونی کردن سطوح مختلف و فلزات است و به هیچ عنوان این الکل برای ضد عفونی کردن دست ها مناسب نیست

اما از طرفی اتانول برای ضد عفونی دست ها مورد استفاده قرار می گیرد و استفاده از آن هیچ مشکلی ندارد.

خطرات متانول

متانول، الکلی شبیه اتانول است؛ ولی در مقادیر زیاد، به شدت خطرناک است. در طی فرآیند تخمیر، متانول به مقدار بسیار کمی تولید می‌شود و مصرف آن در فرآورده‌های تجاری مثل شراب یا آبجو مشکلی ندارد؛ ولی غلظت آن در فرآورده‌های خانگی مثل جین (عرق جو سیاه)، روم (عرق نیشکر) و سایر مشروبات الکلی می‌تواند باعث مسمومیت با الکل شود.

بر خلاف اتانول، متانول در بدن به فرمیک اسید تبدیل می‌شود. این ماده در زهر مورچه نیز وجود دارد. تشکیل فرمیک اسید در بدن می‌تواند باعث مشکلات گردش خون، مشکلات کبدی و علائم متعددی از جمله آسیب عصبی، کوری دائم و نارسایی کلیوی شود.