اسید کلریدریک

  • تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۰۹/۲۰

اسید کلریدریک

مشخصات محصول :

  • نام شیمیایی : اسید کلریدریک، Choloridric Acid.
  • اسامی مترادف با اسید کلریدریک : هیدروکلریک اسید، جوهر نمک ، کلریدریک اسید ، هیدروژن کلراید ، اسید هیدروکلریک ، تیرک ،Hydrochloric acid .
  • گرید محصول : ۱٫ اسید کلریدریک صنعتی. ۲٫ اسید کلریدریک آزمایشگاهی.
  • فرمول مولکولی : HCL.
  • جرم مولی : ۳۶٫۴۶ g/mol.
  • شکل ظاهری : مایع شفاف ، بی رنگ و با بوی تند.
  • دمای ذوب : – ۳۵ ͦC.
  • دمای جوش : ۱۰۸ ͦC.
  • اسیدیته ( ph ) : 1/1
  • حلالیت در آب : قابل حل است.

اسید کلریدریک چیست ؟

هیدروکلریک اسید ( جوهر نمک ) یک محلول شفاف، بی رنگ و بسیار تند بو از هیدروژن کلراید در آب است. یک اسید معدنی بسیار خورنده و اسیدی با استفاده های صنعتی فراوان می باشد. این اسید به دلیل اینکه جز مواد شیمیایی اولیه (پایه) می باشد کاربرد بسیار گسترده ای دارد. گاز اسید کلریدریک بی رنگ با بوی تند و با طعم اسیدی و از هوا سنگین تر می باشد. این ماده به آسانی تبدیل به مایع می شود و در حالت مرطوب یا محلول، ماده آبی رنگ را به قرمز تبدیل می کند. هیدروکلریک اسید از قدیم به نام های اسید سالیس ، موریاتیک اسید و ارواح نمک معروف بود و از ویتریول ( اسید سولفوریک ) و نمک طعام به دست آمد. اسید کلریدریک آزاد ابتدا در قرن شانزدهم توسط آندریاس لیباویوس رسما معرفی شد. بعدتر ، توسط شیمیدان هایی مثل ژوهان رودولف گلابر ، جوزف پریستلی و همفری دیوی در تحقیقات علمی شان مورد استفاده قرار گرفت.

با آغاز تولید گسترده در انقلاب صنعتی ، اسید کلریدریک در صنایع شیمیایی به عنوان یک واکنش گر ناب در تولید مقیاس بزرگ وینیل کلرید برای پلاستیک pvc و MDI/TDI برای پلی یورتان مورد استفاده قرار گرفت. کاربردهای زیادتری هم در مقیاس کوچک دارد که شامل خانه داری ، ساخت ژلاتین و دیگر افزودنی های غذایی ، رسوب زدایی و چرم سازی می باشد. حدود ۲۰ میلیون تن از هیدروکلریک اسید سالانه در جهان تولید می شود.

 

تاریخچه اسید کلریدریک :

تیزآب سلطانی یک ترکیب شامل جوهر نمک و نیتریک اسید می باشد که از انحلال نشادر در اسید نیتریک ساخته می شود. ساخت این ماده به کیمیاگر اروپایی با نام پسدوگبر نسبت داده شده است. هرچند که مراجع متعددی تولید این ماده که در آن اسید کلریدریک موجود می باشد را به نسخ خطی شرق زمین در اواخر قرن ۱۳ نسبت داده اند.

اسید کلریدریک به صورت خالص در قرن ۱۶ توسط لیباویوس از طریق حرارت دادن نمک در ظروف گلی خاک رس که مخصوص ذوب فلزات می باشد تولید شده است.
گروهی معتقدند جوهر نمک خالص ابتدا توسط دو آلمانی با نام های Valentin و monk در قرن ۱۵ کشف شده است. هرچند این نظریه را برخی از مدعیان با استناد بر اینکه تا پایان قرن ۱۶ هیچ اسید کلریدریک خالصی در آن منطقه مشاهده نشده است رد کرده اند.
در قرن هفدهم یک شیمیدان آلمانی با نام گلاوبر به منظور تولید سولفات سدیم از طریق فرآیند مانهایم اسید سولفوریک و نمک کلرید سدیم را با یکدیگر ترکیب کرد. پس از آن در سال ۱۷۷۲ میلادی پرستیلی از شیمیدانان انگلیسی موفق به تولید هیدروژن کلراید خالص شد و در سال ۱۸۱۸ داوی شیمیدان انگلیسی ثابت کرد که ترکیب شیمیایی شامل هیدروژن و کلراید می باشد.
در دوره انقلاب صنعتی اروپا تقاضای مواد قلیایی افزایش پیدا کرد. یک پروسه صنعتی جدید بوسیله نیکولاس لبلانک توانست کربنات سدیم را در مقیاس بزرگ و با هزینه پایین تولید کند.

موارد مصرف و کاربرد کلریدریک اسید :

اسید کلریدریک (جوهرنمک) در بسیاری از صنایع کاربرد فراوان دارد.

  1. تولید انواع مواد شیمیایی
  2. در بسیاری از پروسه های غذایی
  3. شستشو و اسید شویی فلزات
  4. خنثی سازی ترکیبات آلکالین یا ضایعات فلزات
  5. احیا اوره
  6. قطعه شویی (اسید شویی) فولاد : یکی از مهم ترین کاربردهای اسید کلریدریک در اسید شویی فولاد است تا زنگ یا اکسید آهن را از روی سطح آهن یا فولاد قبل از ورود آنها به واکنش های بعدی مثل اکستروژن ، گالوانی کردن و دیگر تکنیک ها، بزداید. اسید کلریدریک در کیفیت فنی با غلظت ۱۸% رایج ترین عامل اسید شویی فولاد های کربنی است.
  7. تولید انواع ترکیبات غیر آلی : محصولات زیادی طی یک واکنش اسید و باز توسط کلریدریک اسید تولید می شوندو مواد شیمیایی در گیر با آب.
  8. پرداخت چرم
  9. تمیز کننده ها و پاک کننده های خانگی و صنعتی
  10. صنعت ساختمان سازی
  11. پاک کننده ها و جرمگیری کاشی و سرامیک
  12. اسیدید کردن چاه های نفتی
  13. تولید ترکیبات آلی : از دیگر کاربردهای اسید کلریدریک تولید ترکیبات آلی، مثل وینیل کلراید است. معمولا این کار استفاده ای غیر آزاد است.
  14. برداشتن رسوب بویلرها
  15. کنترل ph و خنثی سازی : اسیدکلریدریک برای تنظیم اسیدی بودن در خلوص مورد نیاز صنایع غذایی ، دارویی ، آشامیدنی به کار می رود.
  16. تهیه اتیلن دی کلراید.
  17. خالص سازی نمک طعام.
  18. نظافت و خانه داری

تولید اسید کلریدریک :

هیدروکلریک اسید با حل شدن هیدروژن کلرید در آب تهیه می‌شود. هیدروژن کلرید را می‌توان با روش‌های گوناگونی تولید کرد و این یعنی راه‌های زیادی برای ساخت هیدروکلریک اسید موجود است. تولید مقیاس بزرگ اسید کلریدریک تقریبا همیشه با تولید در مقیاس صنعتی دیگر مواد شیمیایی انجام می‌پذیرد.

هیدروکلریک اسید در محلول‌های تا ۳۸٪ تهیه می‌شود. غلظت‌های بیشتر فقط تا ۴۰٪ از نظر شیمیایی قابل تولید هستند، اما نرخ تبخیر از آن به بعد به قدری بالا است که نگهداری و استفاده از آن نیازمند ملاحظات بسیاری است مثل دما و فشار پایین. پس میزان عمده صنعتی آن ۳۰٪ تا ۳۴٪ است که با توجه به حمل و نقل مناسب و اتلاف ماده محدود به علت بخارهای HCl بهینه شده است. غلظت‌های بیشتر را به جهت کنترل اتلاف از طریق تبخیر باید فشرده و سرد نمود. در ایالات متحده، محلول‌های بین ۲۰٪ تا ۳۲٪ با نام اسید موریاتیک فروخته می‌شوند. محلولهای مورد استفاده اغلب برای نظافت خانه‌ها در ایالات متحده، معمولا ۱۰٪ تا ۱۲٪ هستند که هشدارهای جدی برای رقیق‌تر کردن شان قبل از استفاده دارند. در بریتانیا، که با نام «ارواح نمک» برای نظافت خانگی فروخته می‌شود، قدرت اسید برابر همان مقدار در ایالات متحده است.

نوع بسته بندی :

اسید کلریدریک صنعتی موجود در گالن های ۲۰ لیتری ، بشکه های ۲۲۰ لیتری و تانکرهای ۱۰۰۰ لیتری و اسید کلریدریک آزمایشگاهی در گالن های ۲٫۵ لیتری و گالن های ۲۰ لیتری موجود می باشد.

ایمنی اسید کلریدریک  :

  1. هشدارهای حفاظتی :

تماس با چشم : غلظت بخارات، میست و قطرات این ماده میتواند سبب تحریکات شدید، سوختگی و کوری چشم می شود.
تماس با پوست : می تواند سبب تحریکات شدید پوستی، قرمزی، تاول و درد و سوختگی و صدمات پوستی شود.
بلعیدن و خوردن : میتواند سبب زخم های خورنده در دهان، گلو، مری و شکم می شود. علایم آن شامل سختی در قورت دادن ، عطش ، استفراغ و حالت تهوع،                             اسهال،صدمات شدید، اغما و مرگ است.
تنفس : محلول این ماده بسیار خورنده است و تاثیرات آن بستگی به غلظت و مدت زمان تماس دارد. بخارات و میست این ماده می تواند سبب تحریکات

شدیدبینی،زخم،گلو، انسداد، سرفه و سختی شود. در مدت مواجهه با این ماده زخم در بینی و گلو ایجاد می شود.

  1. کمک های اولیه:
    تماس با چشم : سریعا چشم های آلوده را به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با آب ولرم شستشو داده، پلکها باز نگه داشته شوندو به پزشک مراجعه شود.
    تماس با پوست : سریعا موضع آلوده را با آب ولرم به مدت ۲۰ تا ۳۰ دققه شستشو داده و به پزشک مراجعه شود.
    بلعیدن و خوردن : هرگز به فردى كه بيهوش است چيزى نخورانيد. درصورت هوشيارى فرد دهان وى را با آب تميز شستشو داده و فرد را وادار به استفراغ نكنيد . به
    فرد هوشيار ۲۴۰ تا ۳۰۰ ميلى ليتر آب بخورانيد . درصورت امكان، پس ازخوردن آب به فرد شير دهيد. اگر استفراغ به صورت طبيعى اتفاق افتاد دوباره به فرد آب داده به پزشك مراجعه شود.
    تنفس : منبع مولد آلودگى يا فرد را به هواى آزاد برده . علائم مسموميت با اين ماده ۴۸ ساعت پس از مواجهه نمايان مى شود . به پزشك مراجعه شود.
    اطلاعات پزشکی : علائم حياتى فرد( دما، فشارخون و …)را مرتب چك كرده و به پزشك يا نزديكترين مركز كنترل سموم مراجعه شود.
    ۳٫ اطفا حریق : 
    خطر آتش گیری : این ماده نمیسوزد. تماس با فلزات، تولید گاز هیدروژن کرده که مخلوط این گاز با خطر آتش گیری هوا می تواند سبب انفجار شود.
    نحوه مناسب اطفا: از اسپری آب برای خنک کردن ظروف محتوی این ماده استفاده شود.
    ۴٫ ایمنی : 
    حفاظت پوست : دستکش، لباس و کفش مقاوم در برابر مواد شیمیایی
    حفاظت چشم : محافظ صورت ضروری است.
    حفاظت بدن : دستکش، لباس و کفش مقاوم در برابر مواد شیمیایی. دوش و چشم شور ایمنی در محیط های کار با این ماده الزامی است.
    حفاظت تنفسی : از ماسک مناسب استفاده شود.