اسانس ها

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (No Ratings Yet)
Loading...
  • تاریخ انتشار : ۱۳۹۵/۱۲/۰۳

اسانس ها ترکیبات معطری هستند که در اندام های مختلف گیاهان یافت می شوند. در واقع اسانس ها مخلوطی از مواد مختلف با ترکیبات شیمیایی بسیار متفاوت از یکدیگر بوده و دارای بوی بسیار قوی می باشند. در دمای محیط اسانس ها در مجاورت هوا تبخیر می شوند و به همین دلیل به آنها روغن های فرار، روغن های معطر، روغن های استری و یا اسانس های روغنی می گویند.

● مصرف اسانس ها به چه زمانی باز می گردد؟
استعمال آن ها به دوران باستان باز می گردد، به طوریکه مصریان استان۴۵۰۰ سال پیش از میلاد مسیح از روغن های معطری که از گیاهان بدست می آوردند برای انجام مناسک مذهبی، آئین ها و نیز مداوای بیماران استفاده می کردند. نوشته هایی بدست آمده است که نشان می دهد مصریان ۴۰ قرن قبل از میلاد می دانستند که چگونه از گیاهان بدست آورند. در واقع مصریان برای مومیایی کردن فراعنه استفاده می کردند. مومیاگران بعد از خارج نمودن احشاء، شکم جسد را از اسانس های سیر، دارچین و اسانس های معطر دیگر پر می کردند.

● اسانس ها دارای چه خصوصیاتی هستند؟
به طور کلی ترکیبات بی رنگی هستند، بخصوص اگر تازه تهیه شده باشند. با گذشت زمان به علت اکسید شدن رنگ آنها تیره می گردد. آنها در الکل کاملا حل می شوند، در صورتی که با آب غیر قابل اختلاط هستند. اما به اندازه کافی در آب حل شده و بوی خود را به آن انتقال می دهند (مانند عرقیات گیاهی). مواد اصلی موجود در اثر حرارت و گرما تغییر می یابند. بوی آن ها نیز بی نهایت متفاوت می باشد که این امر به دلیل ترکیبات مشخص هرگیاه است. بوی آن ها به طور محسوسی در معرض هوا تغییر می کند. همچنین طعم نیز با یکدیگر متفاوت است و می توان گفت دارای طعم های شیرین، تلخ، ملایم، گس و سوزاننده می باشند.

تفاوت روغنهای معطر با روغن های معمولی در این است که روغن های معطر فاقد ترکیبات اسیدهای چرب هستند و بر خلاف روغنهای معمولی تند نمی شوند و همچنین بر روی کاغذ یا پارچه، لکه چربی بر جای نمی گذارند و بسته به نوع گیاه ممکن است در اندامهای مختلف گیاه وجود داشته باشد. نکته حائز اهمیت این است که برای بدست آوردن حداکثر مقدار اسانس در یک گیاه، باید حتما گیاه را قبل از گل دادن چید. در این زمان است که گیاه حداکثر اسانس را داراست و بعد از گل دادن گیاهان حدود ۷۰% اسانس خود را از دست می دهند. در ضمن باید از گیاهانی استفاده کرد که از مواد شیمیایی در پرورش آنها استفاده نشده باشد و گیاه در طبیعی ترین حالت ممکن باشد تا در اسانس آن مواد شیمیایی و رادیواکتیو موجود نباشد. در واقع هر گیاه شیره ذاتی و رکن اصلی و ارزشمند هر گیاه بوده و به منزله روح گیاه می باشد. در اکثر مواد مخلوطی از ترکیبات مختلف شیمیایی هستند که با یکدیگر تفاوت بسیار داشته ولی در بعضی از خواص فیزیکی با هم اشتراک دارند. به عنوان مثال دارای بوی مشخص و نافذ می باشند. اکثر آنها با استفاده از دوبار تقطیر، قابلیت بی رنگ شدن را دارند. البته در این مورد اسانس بابونه یک استثناء بوده و رنگ خود اسانس آبی می باشد. همچنین در معرض هوا رنگی می شوند. به عنوان مثال، نعناع به رنگ زرد و دارچین به رنگ قهوه ای در می آیند.

مقدار اسانس موجود در گیاهان بسیار اندک می باشد، بطوریکه مقادیر لازم از گیاهان مختلف برای تهیه یک کیلوگرم از اسانس آنها به شرح زیر می باشد: ▪ میخک: ۲۰ کیلوگرم ▪ اسطوخودوس (لوندر): ۱۵۰ کیلوگرم ▪ نعناع: ۳۰۰کیلوگرم ▪ آویشن قرمز: ۵۰۰ کیلوگرم ▪ مریم گلی: ۸۰۰ کیلوگرم ▪ بابونه: ۱۰۰۰ کیلوگرم ▪ گل سرخ: ۳۰۰۰کیلوگرم

اسانس

● اهمیت و کاربرد اسانس ها:
به دلیل معطر بودن و داشتن طعمهای مشخص در صنایع غذایی، عطرسازی و لوازم آرایشی، داروسازی و بطور کلی در صنایعی که محصولات معطر و یا دارای طعم خاص تولید می کنند، مورد مصرف دارند. اسانس ها کاربردهای فراوانی در صنایع داروسازی دارند. همانطور که گفته شد، اسانس ها دارای ترکیبات شیمیایی متنوع و پیچیده ای هستند و به همین دلیل نمی توان خصوصیات داروئی مشترکی را برای آنها ذکر کرد. ولی بطور کلی اسانس ها دارای خاصیت ضد نفخ (Carminative) می باشند. ار دیگر خصوصیات داروئی که برای آن ها ذکر شده است، که به برخی موارد در زیر اشاره شده است:

۱)ضد عفونی کننده ۲) ضد تشنج ۳) ضد تورم و التهاب ۴) خلط آور ۵) ضد قارچ، باکتری و کرم ۶) محرک ۷)مسکن درد دندان ۸) ضد خارش موضعی ۹) محرک دستگاه گوارش ۱۰) ضد رماتیسم

در صنایع مختلف نیز کاربردهای متنوعی ذکر شده است، از این صنایع می توان به بعضی اشاره کرد:

۱)تهیه حشره کش ها ۲) تهیه آدامسهای معطر ۳) صنایع صابون سازی ۴) تهیه خمیر دندان ۵) تهیه مواد پلاستیکی۶) صنایع عطرسازی ۷) فرآورده های خوراکی در واقع مهمترین کاربرد اسانس ها علاوه بر موارد ذکر شده، اثرات درمان کننده آنهاست.

● اسانس ها در بدن انسان چگونه اثر می کنند؟
واضح ترین اثر تحریک حس بویایی می باشد. بوها تاثیری بر احساسات ما داشته و مستقیما بر روی مغز اثر می گذارند. دستگاه بویایی به سیستم لیمبیک که مرکز کنترل هیجان، حافظه و احساسات جنسی است متصل بوده و در کنترل ضربان قلب، فشار خون، استرس، تنفس و تعادل هورمون ها دخالت دارد. همچنین بعد از استعمال موضعی و یا مصرف بصورت استنشاقی جذب خون شده و اثر خود را از راه خون اعمال می کنند.

● اسانس ها برای گلها و گیاهان حامل خود چه فایده ای دارند؟
برای گیاهان بوجود آورنده خود نیز دارای فوایدی می باشند. به عنوان مثال، اسانس موجود در گیاه دارای خاصیت دورکنندگی حشرات موذی بوده و به این وسیله از خراب شدن گلها و برگ ها جلوگیری بعمل می آورند. همچنین کاربرد مهمتر در جذب حشراتی است که جهت انجام عمل گرده افشانی و لقاح به گیاهان کمک می کنند.

منبع :

fooda.ir