از سیر تا پیاز اسید فسفریک – تاریخچه، خواص، کاربردها

  • تاریخ انتشار : 2021/12/05
Rate this post

اسید فسفریک تنها اسید معدنی می باشد که در طیف وسیعی از مواد خوراکی نیز مورد استفاده قرار می گیرد اسید غیر آلی و معدنی با فرمول شیمیایی H3PO4 است و دارای حلالیت بسیار خوبی در آب می باشد.

اسید فسفریک چیست؟

فسفر دوازدهمین عنصر از نظر فراوانی در پوسته زمین است و به طور عمده در سنگ‌های رسوبی و کمتر در سنگ‌های آذرین وجود دارد. عمده‌ترین منبع تولید فسفر و ترکیبات فسفر دار، از جمله اسید فسفریک سنگ معدن فسفات است که به‌صورت آپاتیت و فلوئور آپاتیت یافت می‌شوداسید فسفریک که با نام ارتو فسفریک اسید نیز شناخته می شود، یک اسید معدنی ضعیف با فرمول شیمیایی H3PO4 است. معمول ترین نوع آن دارای درصد خلوص 85% است که محلولی بی رنگ و بدون بو و غیر فرار است. این ماده در دو گرید خوراکی و صنعتی کاربردهای زیادی در صنایع مختلف به ویژه تولید محصولات غذایی و نوشیدنی مانند نوشابه ها دارد.

اسید فسفریک در دو نوع صنعتی و خوراکی تولید می شود:

  1. اسید فسفریک ۸۰ درصد گرید صنعتی می باشد.
  2. اسید فسفریک ۸۵ درصد گرید خوراکی می باشد.

روش تولید:

*در ایران از اثر اسید سولفوریک بر کانی‌های آپاتیتی اسید فسفریک تولید می‌شود.

*در اثر احتراق فسفر و هیدراسیون P4O۱۰ واکنشی صورت می‌گیرد که در آن مخلوط فسفر مایع و هوا به محفظه احتراق که شبیه برج است تزریق شده و با انجام واکنش اکسیداسیون، در نهایت اسید فسفریک تولید می‌شود.

 

خواص اسیدی

ظرفیت اسید فسفریک نسبت به هیدروژن هایی که دارد متناسب با 3 می باشد. هرسه هیدروژن موجود در این اسید، خاصیت اسیدی دارند و به ترتیب دارای ثابت تفکیک pKa1=2.14، pKa2=7.20 و pKa3=12.37 هستند. در محلول های آب، این ماده بیشتر به ترکیبی از سه آنیون آن تفکیک می شود، به جز در pH بسیار پایین که معادلات تعادلی آن در زیر مشاهده می شود:

H3PO4   + H2O ⇌ H3O+ + H2PO4      Ka1= 7.25×10−3 [pKa1 = 2.14]

H2PO4+ H2O ⇌ H3O+ + HPO42−       Ka2= 6.31×10−8 [pKa2 = 7.20]

HPO42−+ H2O ⇌ H3O+ + PO43−        Ka3= 3.98×10−13 [pKa3 = 12.37]

کاربردهای اسید فسفریک

  • تولید انواع کودهای فسفاته مانند مونو آمونیوم فسفات، دی آمونیوم فسفات، سوپر فسفات تریپل، فسفات منیزیم.
  • کاربرد در مواد شوینده مانند تری سدیم فسفات و سدیم تری پلی فسفات
  • تولید مواد تصفیه کننده و منعقد کننده در صنعت آب و فاضلاب
  • تولید پاک کننده های فسفاته صنعتی و تهیه نمک‌های فسفاته
  • تولید مکمل‌های خوراک دام و طیور مانند دی کلسیم فسفات
  • تولید مواد بازدارنده اشتعال برای مصارف آتش نشانی.

نکات ایمنی و مراقبتی

استنشاق: فرد مصدوم را به هوای آزاد منتقل نموده و اگر نیاز بود با مرکز اورژانس تماس حاصل فرمایید.

تماس با پوست: سریعا محل را به مدت نیم ساعت با اب ولرم شستشو دهید و درصورت شدید بودن آسیب دیدگی، مصدوم را به نزدیکترین بیمارستنان انتقال دهید.

تماس چشمی: سریعا چشم را با آب ولرم شسته و اگر لنز در چشم دارید، به هیچ عنوان آن را خارج نکنید.ضروریست که سریعا به مرکز درمان پزشکی، منتقل شوید.

بلع: شخص آسیب دیده باید دهان خود را سریعا با آب شستشو دهد و به بیمارستان منتقل گردد.اگر استفراغ رخ داد، او را به جلو خم کنید و دوباره دهانش را شسنتشو دهید.

اسید فسفریک را از کجا بخریم؟

سورن شیمی می تواند شما را در تهیه ی انواع مواد شیمیایی و غذایی همراهی نماید. برای خرید محصول و ثبت سفارش با شماره های موجود در سایت با ما تماس حاصل فرمایید